Kürtçe (Kurdî), Hint-Avrupa dil ailesinin Hint-İran kolunun İrani alt-grubunun Kuzeybatı İrani dalında yer alır; Farsça ile akraba ama ayrı bir dildir. ISO 639-1 kodu ku, ISO 639-3 kur (makro dil), kmr (Kurmancî / Kuzey Kürtçesi), ckb (Soranî / Merkez Kürtçesi / Central Kurdish), sdh (Güney Kürtçesi / Kelhurî), lki (Laki). Zazakî (zza, Kirmancki / Dimilkî, ~3-4 milyon konuşur) ve Goranî (hac, ~500.000) çoğunlukla ayrı dil olarak sınıflandırılır. Yaklaşık 30-40 milyon toplam Kürtçe konuşur (Kurmancî ~15-20M, Soranî ~7-10M, Zazakî ~3-4M, Goranî ~500K, Güney Kürtçesi ~3M; Türkiye 15-20M, Iraq 5-8M, İran 8-12M, Suriye 2M, diaspora Almanya 1,5M, Fransa 250K, İsveç 100K, diğer). Lehçeler arası karşılıklı anlaşılırlık sınırlıdır: Kurmancî-Soranî yazılı %40-50 (yazı sistemi farkı nedeniyle düşük), sözlü %20-30; Kurmancî-Zazakî karşılıklı anlaşılırlık çok düşüktür (~%10-20); Kurmancî-Goranî de düşüktür.
Yazı sistemleri lehçeye göre değişir: (1) Kurmancî Hawar Latin alfabesi, 31 harf (Ç Ê Î Ş Û ek harfler), Celadet Bedirxan tarafından 1932'de Şam'da yayımlanan Hawar dergisinde icat edildi; Türkiye, Suriye Rojava, Avrupa diasporasında standart. (2) Soranî Arap-Fars temelli alfabe, sağdan sola, 33 harf (Farsça'dan farklı: ﻟ ڵ, ﺭ ڕ, ﻙ گ ek; ع آ ث ض ص ظ ذ Soranî'de YOK); Irak Kürdistan Bölgesi ve İran Kürdistan'da kullanılır. (3) Soranî Latin alfabesi 1990'lardan beri akademik ve diaspora kullanımında. (4) Zazakî Hawar Latin temelli ek varyantlarla yazılır. (5) Goranî tarihsel olarak Arap-Fars alfabesi, son dönemde Latin. Modern standart Kurmancî Hawar alfabesi 31 harftir: A B C Ç D E Ê F G H I Î J K L M N O P Q R S Ş T U Û V W X Y Z. Çekim sistemi: 2 cinsiyet (eril/dişil) Kurmancî'de, Soranî'de cinsiyet yok; ergatif-absolutif geçmiş zaman dizilimi (geçişli fiiller); çoklu kişi zamiri sistem; sondan eklemeli. Tarih: gün.ay.yıl (11.05.2026). Sayı: nokta binlik, virgül ondalık (1.234,56). Para: TRY Türkiye, IQD Irak, IRR İran, SYP Suriye.
Yeminli tercüme, metnin yeminli tercümanın kaşe ve imzasıyla teslim edildiği biçimdir. Türkiye'de Kürtçe belgeler için sınırlı resmî kullanım vardır; 2003 ana dilde eğitim hakları, 2009 TRT Kurdî yayını, mahkemelerde sınırlı sözlü tercüme hakkı (Anayasa Mahkemesi 2014 kararı) çerçevesinde belge tercümesi yapılır. Irak Kürdistan Bölgesi kaynaklı belgeler için Şahede nameya jidayikbûnê (doğum belgesi), Şahede nameya zewacê (evlilik belgesi), Şahede nameya cudayîyê (boşanma belgesi), Karta nasîn (kimlik kartı), Belgeya zaningehê (üniversite diploması, Hewlêr Üniversitesi / Süleymaniye Üniversitesi / Duhok Üniversitesi) tercümeleri sıkça istenir. Suriye Rojava kaynaklı belgeler (Şahede nameya jidayikbûnê / Belgeya jidayikbûnê) için Suriye merkezi hükümetin tanımadığı statü nedeniyle ek danışma gerekir. Belgenin kullanım yerini görmeden yeminli olup olmayacağını söylemiyoruz.