Svahili (Kiswahili), Niger-Kongo Bantu Doğu Bantu dilidir; Afrika'nın en geniş konuşurlu ve en stratejik dillerinden biri. ISO 639-1 kodu sw, ISO 639-3 swa (macrolanguage), swh (standart Kiswahili), swc (Kongo Svahili). Yaklaşık 150-200 milyon konuşur (Tanzanya ~60M, Kenya ~50M, Uganda ~10M, Ruanda ~5M, DRC Demokratik Kongo Cumhuriyeti ~10-15M Doğu illeri, Burundi ~3M, Mozambik kuzey ~1M, Komorlar ~800K, Güney Sudan ~500K, Somalia güney + Etiyopya, Madagaskar ticaret bölgeleri, ABD/İngiltere/Almanya diaspora 2-3M). Doğu Afrika'nın lingua franca'sı (10+ ülkede ortak iletişim dili); kaynak konuşur (anadil) 15-20M, ikinci dil 130-180M. Tanzanya'nın tek resmî dili (1962 Julius Nyerere reformu, Anayasa 1977 madde 8 lugha rasmi); Kenya'nın ikinci resmî dili (İngilizce + Svahili, 2010 anayasası madde 7); Uganda'nın ikinci resmî dili (İngilizce + Svahili, 2005 anayasa değişikliği); Ruanda'nın 4. resmî dili (Kinyarwanda + İngilizce + Fransızca + Svahili, 2017 anayasa); DRC'de Doğu illeri yerel resmî dili. Afrika Birliği (AU) çalışma dili (2004'ten); Doğu Afrika Topluluğu (EAC) resmî dili (2014'ten ikinci AB-tarzı sertifika); Güney Afrika Kalkınma Topluluğu (SADC) tartışmalı dil statüsü (Tanzanya üye). BM 2021'den 7 Temmuz Dünya Svahili Günü ilan etti (Mwalimu Nyerere doğum günü 7 Temmuz). Edebî temsilciler: Shaaba bin Robert (1909-1962, Tanzanya'nın ulusal şairi, Kufikirika 1946, Adili na Nduguze 1952), Sayyid Abdullah bin Nasir (Mwana Kupona, 19. yy Kenyalı kadın şair), Euphrase Kezilahabi (1944-2020, modern romancı, Rosa Mistika), Said Ahmed Mohamed (Tanzanyalı romancı), Penina Mhando (kadın oyun yazarı), Ngũgĩ wa Thiong'o (1938, Kenyalı yazar - Gikuyu+İngilizce+Svahili, Booker International şortlistesi).
Alfabe modern Latin 24 harf (X ve Q yok; X için 'ks', Q için 'kw' digraph): a b c d e f g h i j k l m n o p r s t u v w y z. Özel digraph: ch (/tʃ/ ç), sh (/ʃ/ ş), th (/θ/ İngilizce 'thin'), dh (/ð/ İngilizce 'this'), ny (/ɲ/ palatalize n), ng (/ŋ/), ng' (/ŋ/ tek 'ng' sesi, ng'ombe sığır), gh (Arapça gh /ɣ/), kh (Arapça kh /x/). Diakritik yok. Türkçe Latin'e benzer ama X-Q yokluğu Afrika dillerine özgü tipik. Tarihi Ajami yazısı (Arap-türü Svahili yazısı, 13. yy Stone Town Zanzibar'dan, 1100 sonrası Doğu Afrika kıyı ticaret yolundan Arap-İslamî etkisi): 28 Arap harfi + Svahili'ye özel 6 ek harf (p, ch, ng, ng', ny gibi Arapça'da olmayan sesler için). Ajami 19. yy'a kadar baskın yazı; 1840 Misyoner Krapf Latin'e çevirdi, 1929 Inter-Territorial Language Committee modern Latin standart kararı. Bugün Ajami sınırlı kullanımda (dini ve tarihi metinler, Mombasa+Lamu+Zanzibar koleksiyonları). Bantu Niger-Kongo gramer: 16+ isim sınıfı (prefix tabanlı sınıflandırma - M-/Wa- insanlar, M-/Mi- bitkiler ve cansız, Ki-/Vi- nesneler, N-/N- soyut, U-/N- soyut isimler, vs.); her isim bir sınıfa ait + prefix ile çoğul ve tekil ayırır + sıfat+fiil+sayı bu sınıfa göre uyumlu. SVO temel söz dizimi. 16+ sınıflı uyum sistemi (Bantu özel - 'Watu wazuri waliokuja' Güzel gelen insanlar - tekil-çoğul-renk-fiil 4'ü Wa- ile uyumlu). Fiil çekimi karmaşık (kişi + sayı + zaman + aspekt + nesne prefix birleşik), tipik Bantu pattern. Belirli/belirsiz makaleler YOK (sınıf prefix tanımlayıcı işlevi görür). Tarih: gg/aa/yyyy. Sayı: virgül binlik (Anglo etki Doğu Afrika), nokta ondalık. Para: TZS Tanzanya Şilini (Sh), KES Kenya Şilini (KSh), UGX Uganda Şilini (USh), RWF Ruanda Frangı (FRw), CDF Kongo Frangı (FC), BIF Burundi Frangı.
Yeminli tercüme, metnin yeminli tercümanın kaşe ve imzasıyla teslim edildiği biçimdir. Svahili kaynaklı Cheti cha Kuzaliwa (doğum belgesi), Cheti cha Ndoa (evlilik belgesi), Hati ya Talaka (boşanma belgesi), Cheti cha Kifo (ölüm belgesi), Cheti cha Polisi (sabıka kaydı), Kitambulisho cha Uraia (vatandaşlık kimliği), Pasipoti (pasaport), Cheti cha Shahada (üniversite diploması) tercümelerinde yeminli tercüme sıkça istenir. Doğu Afrika ülkelerinde yeminli tercüman olarak East Africa Translators Association (EATA, 2010 kuruluş Dar es Salaam) sertifikalı, ilgili ülke Adalet Bakanlığı (Tanzanya: Wizara ya Katiba na Sheria, Kenya: Office of the Attorney General) onaylı, mahkeme yetkili (Sworn Translator High Court) tercümanlar kabul görür. Türkiye'de Adli Yargı Adalet Komisyonu yeminli adli tercüman ile çalışıyoruz. Belgenin kullanım yerini görmeden yeminli olup olmayacağını söylemiyoruz.